أحمد بن محمد مسكويه الرازي ( مترجم : ابو القاسم امامى و على نقى منزوى )
77
تجارب الأمم ( فارسى )
هزار و چهار صد كر جو براى چارپايان افزون بر آن مبلغ بدهد . پيمانى كه حامد بسته بود ، تنها اندكى بر ارزشهاى ديرين افزايش داشت . گناه اين اشتباه به زيان صندوق دولت از خاقانى بود ، زيرا پيشينهء كار او از روزگار عبيد الله بن سليمان و پس از آن تا هنگامى كه در نخستين وزارت ابن فرات پنهان شد ، تنها عهدهدارى بريد ( پست ) و مظالم [ دادگسترى ] و خرايط [ شايد برنامهها ] در « ماسبذان » بود . پس چون به وزارت رسيد ، از ناآزمودگى و ندانم كارى سرگيجه گرفته بود كه چه كند ! پس مونس براى وزير شدن على بن عيسى به كوشش برخاست . سال سيصدم آغاز شد * چون مقتدر بالله بىسر و سامانى كارهاى كشور را ديد با مونس خادم به رايزنى نشسته گفت : روند كارها مرا بر آن مىدارد كه ابو الحسن بن فرات را به وزيرى باز گردانم . چون مونس به سبب رفتارش با سبكرى در تعيين خراج فارس و نپذيرفتن ابن فرات كه گوشهاى از آن را ياد كردم [ 1 ] از ابن فرات مىترسيد ، نگران شده به مقتدر گفت : اين زشت است كه مردم بشنوند كه سلطان وزيرى را بر كنار كرد ، سپس ناچار شد او را پس از چند ماه باز گرداند ، آن را جز به چشم داشت به دارائى او تفسير نتوان كرد . دبيران نامدار جهان كه ديوانهاى كشور را از روزگار معتضد بالله رهبرى كردند دو تن ابن فرات بودند كه ابو العباس در گذشت و دومين به وزارت رسيد و بر كنار شد ، و محمد بن داود [ 2 ] و محمد بن عبدون كه در فتنهء ابن معتز كشته شدند [ 3 ] و على بن عيسى
--> [ ( 1 - ) ] M : در خ : 5 : 78 ديديم ابن فرات مونس خادم سريانى را به سردارى سپاه بغداد به شيراز فرستاد و او پنهانى به سبكرى دشمن ابن فرات براى گريختن راهنمايى كرد و در خ 5 : 79 ديديم كه ابن فرات مونس را متهم به همكارى با سبكرى كرد و در خ 5 : 207 او را به دشمنى با رهبر آذربايجان ابن ابو الساج كرد ، متهم كرد . براى كشاكش ابن فرات با سريانيان ، ن . ك : پانوشت خ 5 : 62 . [ ( 2 - ) ] M در نسخهء اصل : يزداد . ( تصحيح از آمد روز است ) . [ ( 3 - ) ] M : - 5 : 67 ، 70 .